5 نكته قابل توجه در بازي كودكان 1 و 2 ساله

كودكان 1 و 2 ساله علاقه بسيار زيادي براي معاشرت و بازي با هم دارند و از قديم نيزتمامي انسانها گفته اند كه ، كودكان علاقمند به بازي با ساير بچه ها و كودكان هم سن خود هستند . مي دانيم كه در اين سن، هنوز قابليت معاشرت و دوستي و ايجاد ارتباط گسترده براي آنان وجود نداشته ، وآنها محدوديت زيادي در اين خصوص دارند . كودكان در اين سن و در هنگام بازي معمولا با هم توافق نداشته ، و زبانشان نيز هنوز به خوبي باز نشده  و نمي توانند قابليت كلامي مطلوبي را در برابر هم داشته باشند .

والدين بايد سعي كنند كه شوق و ذوق بازي با بازيچه ها و اسباب بازيهاي متنوع را در اين كودكان افزايش دهند .بازي انها يكنواخت و تكراري است ، لذا ميتوان بازي را از يكنواختي براي آنان خارج ساخته و در بازيهاي تكراري آنها، از اسباب بازيهاي جديدي برايشان نيز استفاده كرد وبايد دانست كه ، بازي كودكان در اين گروه قطعا با بازي بزرگسالان و گروههاي سني بزرگتراز آنها متفاوت است . اين كودكان از سه ماهگي مي توانند صرفا اشيا را گرفته و به آنها خيره شوند ، و نقاشي كردن انها در سنين 1 تا 2 سالگي نيز چيزي به جز خط خطي كردن صفحات سفيد نيست . اگر چه بازي در هر فرهنگ اجتماعي مبين ارزشهاي فرهنگي رايج در آن جامعه است و كودكان بر اساس تقليد از اعمال بز رگسالان ، به آرامي با آن فرهنگ هاي رايج آشنا شده و به شكل رضايت بخشي موضوعات فرهنگي را ، از نسلي به نسل بعدي با انجام بازي انتقال مي دهند . تحقيقات نشان داده است كه كودكان ژاپني به مدت طولاني تري بازي ميكنند ، ولي كودكان امريكايي صرفا در اوايل كودكي بازي ميكنند ،  نقاشي كودكان اعراب و ايراني ها، در سمت راست صفحه و نقاشي كردن كودكان امريكايي در سمت چپ صفحه ، بر مبناي فرهنگ نوشتاري آنان  ترسيم ميشود . اكثر كودكان جهان در شروع سال ،  به طناب بازي ودوچرخه سواري و در تابستان به راه رفتن و شنا و قايقراني و در زمستان به اسكي و برف بازي ، علاقه اي ويژه دارند ، و بازي در كودكان طبقات كم در آمد جامعه ،  بسيار متنوع بوده و آنها از هر محركي در محيط براي بازي استفاده ميكنند ، ولي در خانواده هاي مرفه ،  مسافرت كردن و تماسهاي اجتماعي بيشتر و كلاسهاي آموزشي متنوع تر و داشتن اسباب بازيهاي بسيار زياد ، مي تواند جاي بازي كردن را براي آنان پر كند . پيشنهاد ميشود كه به منظور حل موفقييت آميز مسايلي كه در برنامه هاي تربيتي كودكان مورد توجه خاص  قرار ميگيرد ، بازي و ساير فعاليت هاي كودكان را مستقيما و در هر شرايطي والدين و مربيان تحت توجه وزير نظر قرار دهند ،  تا نتايج اين بررسي ها، بتواند  نارسايي هاي رفتاري كودكان را به درستي مشهود سازد .اين نظارت هدفمند ميتواند بر اساس ضوابط و مناسبات دوستانه كودكان با هم در بازي ، و بر مبناي شاخص هاي زير مورد توجه  والدين و مربيان تربيتي و پرورشي قرار گيرد

1-     تمامي كودكان در هر شرايطي ، علاقمند به داشتن دوستاني دلسوز ،  مهربان و صميمي در طول اجراي بازي  هستند .

2-   كودكان ذاتا تمايل دارند كه به خواست ديگران احترام گذاشته و با آنان در باره بازي و تقسيم نقش هاي بازي توافق داشته باشند . بر همين اساس ميتوان علاقمندي آنان را به كار در گروه هاي همسالان به راحتي افزايش داد .

3-   احساس بودن در گروه براي رفع مشكلات موجود ، كمك متقابل به دوستان ، علاقمندي در اجراي كارهاي عمومي ،  دلسوزي نسبت به همبازي ها در گروه ، علاقه نسبت به پشرفت بازي وانجام  كارهاي عمومي و ........ را ميتوان در كودكان از همين سن آغاز نمود .

4-   ميتوان در اين شرايط سني  به كودكان آموزش داد كه توانايي بيطرفي و بي نظري در ارزيابي هاي ديگران ،  صرف نظر كردن از تمايلات فردي ،  شنيدن و پذيرفتن حرفهاي  ديگران را در جريان بازي و ....... مورد توجه قرار داده  و بايد آنان اين موارد را از ابتداي كودكي فرا گيرند .

5-   آموزش ابراز دوستي و علاقه به دوستان در تامين مناسبات دوستانه ، براي كودكان بسيار مهم و ضروري است ، كه مي توان از همين دوران سني اين ويژگي را مورد توجه قرار داد .

5 نكته در خصوص بازي كودكان 3 ساله

عشق و علاقه مفرط كودكان به بازي ، آنان را آماده پيوندي دوستانه با گروه همسالان خود مي كند و پيشرفت و تكامل بازي هاي خلاق به آنها كمك مي كند تا آنان ،  بتوانند به راحتي استقلال عملكردي خويش را در حين بازي  به نمايش بگذارند . كودكان سعي مي كنند كه خود موضوع بازي و وسايل و ابزارهاي مورد نياز بازي خود را به راحتي انتخاب كرده و براي بهتر شدن بازي مورد نظرشان ،  از معلومات و فراگرفته ها و مهارت هايي كه در گذشته كسب كرده اند بهره لازم را به گيرند . در اين شرايط است كه احساسات كودكان نسبت به محيط و نسبت به افراد ديگر،  به نحو درخشان و شايسته اي  انعكاس يافته و تعيين روابط كودكان در حين بازي نسبت به هم و برنامه ريزي آنها در بازي مي تواند از جنبه هاي ويژه تعليم و تربيت براي آنان محسوب شود .

پژوهش هاي انجام شده مبين آن است كه در بازي ها ي اين گروه معمولا دو نوع رفتار خاص از كودكان ديده مي شود .

الف : رفتارهاي رويايي و خيال انگيز كه مربوط به نقش و موضوع درهر بازي است .

ب : رفتارهاي واقعي كه نمايانگر مناسبات و ارتباط همبازي ها با يكديگر است .

5 نكته خاص در خصوص بازي كودكان 3 ساله شامل :

1- رشد جسماني و رواني كودكان در بازي نسبت به سالهاي  قبل بهتر و مطلوب تر شده ،  و آنان قادر هستند كه سخنان بزرگسالان و والدين خود را در مورد اشياء پيراموني و پديده هاي آشنا به خوبي در بازي درك كنند ، لذا توانايي آنها براي  كسب معاشرت و ارتباط با بزرگسالان و يا گروه همسالان خود در اين شرايط سني افزايش چشمگيري را دارد .

2- بازي كودكان در اين سن تقليدي از كار و فعاليت بزرگسالان آنان است . دختران بعنوان مادران ،  آشپزي كرده و اتاق را تميز مي كنند و به بچه هاي خود رسيدگي خاص خواهند كرد . كودكان  تا حدودي كاربرد برخي از وسايل ساده را درسن 3 سالگي درك  كرده و در بازي هاي خود از آن وسايل به راحتي استفاده مي نمايند ، بعنوان مثال پسران با پيچ گوشتي مي توانند پيچ ها راسفت كرده و يا با چكش وسيله اي را در هم كوبيده و يا با بيلچه زمين را مي كنند .

3- كودكان 3 ساله در اشكال بسيار ساده اي از بازي با ديگر كودكان مشاركت كرده و مي توانند به صورت انفرادي در بازي  ساختن اشياء را آموخته و آن را تجربه نمايند . روانشناسان اعتقاد دارند كه در اين سن ،  كودكان قادر هستند ادراك اخلاقي را درروابط خود ظاهر نمايند .

4- با رشد فيزيكي در كودكان 3 ساله ،  مسايل تربيتي آنان موضوعي پيچيده تر گرديده و بايد در همه حال والدين به آنان آموزش دهند كه نسبت به ساير كودكان در هنگام اجراي بازي دقت لازم را داشته باشند و يا دراين شرايط  مزاحمتي را براي دوستان خود ايجاد نكنند ، اسباب بازي آنان را از آنها نگرفته و با همسالان خود هميشه مهربان باشند ، كودكان در اين سن بايد فرا بگيرند كه در شرايط اضطراري به ساير كودكان و همسالان كمك كرده و از موفقيت آنها و ساير دوستان خود خوشحال شوند .

5- به تدريج  با رشد بدني فعاليت فيزيكي در كودكان 3 ساله پيچيده تر شده و علاقه و اشتياق آنان از بازي هاي انفرادي به بازي هاي دسته جمعي و تيمي گرايش خواهد يافت . نخستين جوانه هاي همكاري و عمل مشترك ( كار اشتراكي ) در گروه همسالان در اين سن  شكل گرفته و كودكان 3 ساله در بازي هاي مختلف آداب معاشرت و رفتار اخلاقي را تمرين كرده و آن را فرا خواهند گرفت . به عنوان مثال رعايت ادب ،  كمك به دوستان ، دلسوزي نسبت به ديگران ، ابزار سازي براي بازي ، شركت دادن ديگران در بازي ، مراقبت و محافظت از كارهاي ساخته شده ، ابراز دوستي به دوستان وساير كودكان ، و ... در شرايط سني رشد پيدا مي كند .

اگر چه مربيان و والدين نسبت به كودكان كم حرف و خجول بايد توجهي ويژه را مبذول دارند ، زيرا كه آنان قادر به ايجاد رابطه با گروه همسالان خود نيستند، با اين گروه از كودكان بايد رفتاري گرم و توام با محبت داشت ،  تا آنان به تدريج و با احتياط به گروه سني خود راحت تر نزديك شد ه و بتوانند ارتباط دوستي را با آنان برقرار نمايند . ماكارنكو اعتقاد دارد كه بايد بكوشيم تا خصايلي را كه در كودكان موجود نيست و اما ،  لازم است كه در آنان وجود داشته باشد را هميشه مورد توجه قرار داده و آن را  بوجود آوريم ، پس تشويق و ترغيب آنان  تنها اختصاص به كودكاني ندارد كه به جهاتي از ديگران متمايز هستند زيرا كه در هر كودكي ،  ويژگي هاي خاصي وجود دارد كه بايد كوشيد تا آن ويژگي ها در او آشكار و هويدا شوند . جنبه تربيتي بازي اين است كه مي تواند بهترين خصوصيات اخلاقي و استعدادهاي آنان و تمايلات كودكان را مشهود ساخته و با بازي مي توان آن ويژگي ها را مشهود ساخت .

در تحقيقي ديگر كه بر روي بازي لگو سازي كودكان انجام شده است ، ثابت گرديد كه كودكان 3 ساله به شكل نامنظمي با اين وسايل بازي كرده و سپس به ايجاد نظم و رديف كردن وسايل در اين بازي عادت خواهند كرد وسپس مي توانند اشكالي از ساختمان واقعي را ايجاد كنند. ولي در 4 سالگي از طرح هاي مارپيچ آنها استفاده كرده واز انعطاف بيشتري بهره مند شده و در 5 سالگي ساختمان را با دقت ترسيم كرده و آن را مي سازند  و نهايتا در 6 سالگي شكل سازي آنان كامل وبه صورت صحيح انجام  مي گردد .