در تحقیقی در کلینیک پل فرانسه روی 5123 نفر، متخصصان در 3 مرحله زمانی 44 و 56 و 61 سالگی مشخصه هایی همچون جنسیت، وضعیت اجتماعی و اقتصادی و... را بررسی و اعلام کردند: افراد سیگاری و کسانی که میوه و سبزی کمتری می خورند و یا فعالیت بدنی کمی نیز دارند قدرت حافظه و تفکر آنان کاهش یافته و حافظه بدی داشته و آنان در مقایسه با دیگران دچار ناتوانی در تفکر ریاضی و قضاوت خواهند شد.عوامل خطرزا شامل :
1- مصرف الکل : روزانه یکصد میلیون آمریکایی بخشی از کالری دریافتی خود را از طریق مصرف الکل تامین می کنند و بدون تامین ویتامین و املاح معدنی کاهش عملکرد حافظه قطعی است. الکل در سلول های کبدی به عنوان انرژی مصرف و موجب ذخیره سازی چربی در کبد می گردد و با افزایش فشار خون, سرطان حلق و دهان و مری و آسیب قلبی و هپاتیت، موجب بروز سیروز کبدی خواهد شد. مصرف دائمی الکل میزان اشتها به مصرف منابع غذایی را کاهش داده ,جذب ویتامین A,D,C,B6 را نیز پایین می آورد و موجب بروز مشکلات دندانی، استخوانی، بینایی، کم خونی، خستگی، کاهش مقاومت بدن و... می شود. اگرچه الکل خود یک ماده مخدر است و سبب کم آبی سلول های بدن می شود.
1-1- بیست درصد الکل در معده و هشتاد درصد آن در روده کوچک جذب خواهد شد لذا خوردن مشروبات الکلی با شکم خالی، سرعت جذب را افزایش می دهد.
2-1 - افراد چاق به دلیل ورود الکل به جریان خون (حل شدن در آب) و وزن بدنی بیشتر، دیر تر تحت تاثیر الکل قرار خواهند گرفت.
3-1- هر چه میزان توده چربی بیشتر باشد اثر گذاری الکل بالاتر بوده و در افراد عضلانی و ورزشکار به دلیل چربی کمتر, اثر گذاری آن کاهش می یابد.
4-1- در شرایط برابر اثر الکل بر زنان بیشتر از مردان است. مشخصا زنان فاقد آنزیم تجزیه کننده الکل به نام دی هیدروژوناز بوده و مصرف قرص های ضد بارداری به دلیل کاهش متابولیسم الکل، اثرگذاری آن را طولانی می کند.
5-1- هر چه غلظت الکل در ماده مصرفی بیشتر باشد جذب آن نیز به همان نسبت بیشتر و سریع تر است.
6-1- مصرف الکل با قرص های روانگردان و داروهای شیمیایی توصیه نمی شود و می تواند بسیار خطرناک باشد.
7-1- عوامل دیگر همچون سرعت نوشیدن مشروبات، تعدد در مصرف، میزان خستگی بدنی و روانی، سازگاری بدن با الکل و افزایش مقاومت و... نیز قابل توجه است.
8-1- با جذب 12 درصدی الکل مرحله نشاط آوری کسب شده و فرد علاوه بر افزایش اعتماد به نفس، پر حرف و اجتماعی شده و در اجرای حرکات ظریف همانند نوشتن دچار مشکل خواهد شد و با جذب 25 درصدی الکل، واکنش در برابر محرکات کاهش یافته و حرکات ناهماهنگ شده و حواس بینایی و چشایی و شنوایی کاهش می یابد.
9-1- با جذب 30 درصدی الکل، فرد گیج و مبهوت شده و نمی داند کجا است و یا مشغول چه کاری است، سرگیجه داشته و احساس خواب آلودگی می کند و درد را دیرتر احساس خواهد کرد و با جذب 40 درصدی الکل دیگر انسان به محرکات محیطی واکنش نداشته و قادر به نشستن و ایستادن نیست.
10-1- با جذب 50 درصدی الکل تنفس کم عمق و آهسته شده و ضربان قلب کاهش یافته و شرایط بیهوشی تشدید و با جذب بیش از این مقدار الکل در خون، فرد خواهد مرد.
مصرف سیگار :
براساس نتایج اعلام شده سازمان بهداشت جهانی در هر 8 ثانیه یک نفر به دلیل مصرف دخانیات جان خود را از دست می دهد. 70 درصد افراد معمولا در سنین نوجوانی به این عادت گرایش پیدا کرده و مصرف دخانیات به مدت 20 سال می تواند فرد را 20 تا 25 سال زودتر از دیگران به کام مرگ بکشد.
1-2- مصرف سیگار موجب سرطان ریه و تشدید بیماری های قلبی شده و علاوه بر مشکلات بهداشتی، موجب کاهش شرایط جسمانی و کاهش مقاومت ایمنی خواهد شد و این افراد 5/1 برابر دیگران دچار فساد دندانی می شوند.
2-2- با کاهش مقاومت بدن ,بسیاری از بیماری ها همچون لوپوس اریتماتوز پدیدار شده و موجب ریزش موها، زخم دهانی، جوش های پوستی در ناحیه صورت و دستها می گردد و این افراد 2 برابر دیگران احتمال ابتلا به سرطان پوست را خواهند داشت.
3-2- افراد سیگاری 40 درصد بیش از دیگران در معرض بیماری کاتاراکت یا آب مروارید قرار داشته و علاوه بر کدر شدن عدسی چشم ها، به سمت نابینایی پیش خواهند رفت و میزان ضایعات و عفونت گوش میانی در آنها 3 برابر دیگران ست.
4-2- مصرف دخانیات موجب کاهش ویتامین A و از دست رفتن پروتئین های انعطاف دهنده پوستی شده و موجب افزایش چین و چروک پوستی در ناحیه صورت و دستها خواهد شد.
5-2- پوکی استخوانی به واسطه مصرف گاز مونوکسید کربن در شهر های بزرگ و یا مصرف سیگار تسریع می شود. این گاز میل ترکیبی اکسیژن در خون را تا 15 درصد کاهش داده و موجب بروز استئوپروس و افزایش زمان در درمان و التیام زخمها می شود.
6-2- به دلیل مصرف سیگار، ضربان قلب افزایش و موجب بیماری پرفشار خونی شده و با گرفتگی عروق امکان ضایعات قلبی تشدید خواهد شد(آمار مرگ 600 هزار نفری).
7-2- مصرف سیگار مقاومت معده در برابر باکتری ها را کاهش داده و ترشحات معده را نامنظم و موجب تخریب دیواره معده و موجب زخم معده و یا زخم اثنی عشر خواهد شد .
8-2- قطران موجود در دود سیگار بر روی ناخن ها اثر گذاشته و رنگ طبیعی ان را به سمت قهوه ای مایل به زرد گرایش خواهد داد .
9-2- مصرف سیگار در زنان باردار موجب سقط جنین 2 تا 3 برابر بیشتر از دیگران و در سایر بانوان موجب سرطان رحم و یا کاهش وزن نوزاد در زمان تولد خواهد شد .
10-2- مصرف دخانیات موجب کاهش تعداد اسپرم های مردان و کاهش جریان خون در سیستم تناسلی و ناتوانی جنسی و ناباروری شده و احتمال بروز سرطان ریه به میزان 22 برابر, سرطان مری 10 برابر، سرطان دهان 27 برابر، سرطان حنجره 18 برابر، سرطان کلیه و لوزالمعده 5 برابر نسبت به افراد عادی را افزایش می دهد.
مهمترین عامل سلامت جسمی و روانی، فعالیت منظم بدنی :
فعالیت متناسب بدنی مهمترن عامل سلامت فیزیکی و بهبود عملکرد روانی بوده و موجب افزایش طول عمر انسان می گردد. ورزش و تمرینات هوازی با ارتقا میزان آمادگی جسمانی و همراه با انقباض عضلانی و مصرف انرژی به عنوان بهترین راه تامین تندرستی است.
1- پروفسور موریس در لندن بیماری عروق کرونری قلب را در مورد رانندگان اتوبوس های دو طبقه و بلیط جمع کن ها ارزیابی و میزان ابتلا بلیط جمع کن ها را از رانندگان کمتر عنوان کرد. در تحقیق مشابه دیگری بر روی 6351 کارگران بندر، مشخص گردید که آنان به واسطه انجام فعالیت بدنی سنگین به مراتب کمتر از کارمندان و سرکارگران در معرض حمله قلبی قرار دارند. تحقیق فوق 22 سال طول کشید و عوامل دیگری همچون وضعیت اقتصادی، روش زندگی، مسائل اجتماعی، اعتیاد به سیگار و... نیز موثر تشخیص داده شده است.
2- افرادی که از فعالیت کم شدت و استقامتی استفاده می کنند بدلیل میزان کمتر چربی زیر پوستی و مصرف کالری بیشتر ،از وزن کمتری نسبت به افراد بی تحرک برخوردار بوده و با بررسی سوابق 10 تا 16 ساله برروی 16000 نفر از فارغ التحصیلان هاروارد ، اعلام گردید . که افراد میانسالی که در دوران دانشجویی فعالیت حرکتی ,نه سوابق قهرمانی داشته اند, آمار خطرات قلبی انان 39 درصد کمتر از افراد بی تحرک می باشد . دانشجویانی که پیاده روی می کرده اند احتمال مرگ و میر آنان 80 درصد کمتر و کسانی که پیاده روی و بالا رفتن از پله را انجام می داده اند احتمال مرگ و میر آنان 62 درصد کمتر از سایر افراد غیر فعال ، و کسانی که علیرغم فعالیت های فوق الذکر گرایش به یک رشته ورزشی هم داشته اند . احتمال مرگ و میر آنان به 53 درصد کاهش یافته است .
3- پترز در تحقیق بر روی 2779 نفر از پرسنل پلیس و آتش نشانی لوس انجلس اعلام کرد که افرادی که ازمایش های حرکتی آنان زیر میانگین بوده میزان سکته قلبی آنها در طول 18 سال دو برابر افرادی بوده که آزمایش های آنها بالاتر از میانگین بوده است . و خطر سکته قلبی 196 نفر که قادر به انجام آزمایش های حرکتی نبوده اند سه برابر دیگران گزارش شده است .
4- لی در تحقیق دیگری بر روی 2014 مرد اهل نروژ در چهار گروه سنی و به مدت 7 سال ، متغیرهای فیزیولوژیک همچون فشار خون ، چربی خون ، ضربان قلب ، و ....را بررسی کرده و جاکوبس در پژوهشی 20 ساله بر روی 2431 گارگر راه اهن در امریکا ، را بررسی نموده و اعلام شده است که میزان ضربان قلب حین تمرین مهمترین عامل پیش بینی بیماریهای قلبی و عروقی و ارزیابی خطر مرگ می باشد . (فعالیت استقامتی توصیه شده است ) .
5- در پژوهشی بر روی 636 مرد در گروه سنی 45 تا 56 سال در کشور فنلاند ، میزان فعالیت بدنی ، آمادگی جسمانی و روشهای زندگی مورد ارزیابی قرار گرفت و مهمترین عامل جلوگیری از مرگهای زودرس فعالیت بدنی اعلام گردید و چنانچه فعالیت حرکتی در طول هفته از 500 کیلو کالری به 3500 کیلو کالری افزایش یا بد, میزان خطر بیماریهای قلبی و عروقی شدیداء کاهش خواهد یافت .
6- فیزیولوژیستان در فعالیت های کلینیکی و ارزیابی های فیزیولوژیکی به ترتیب نداشتن فشار خون ، عدم اعتیاد به سیگار ، و فعالیت بدنی منظم را موجب افزایش طول عمر عنوان کرده اند و قطعا با فعالیت بدنی متناسب میزان آمادگی و به دنبال ان آمادگی روانی هم افزایش خواهد یافت .
7- مردانی که بعد از سن دانشگاهی افزایش وزنی کمتر از 7 کیلوگرم داشته اند نسبت به گروهی که بیش از 7 کیلوگرم داشته اند, به میزان 33 درصد کمتر در معرض حملات قلبی قرار دارند.
8- افرادی که یک و یا هر دو والدین خود را پیش از 65 سالگی از دست داده اند نسبت به گروهی که والدین آنها بیش از 65 سال عمر کرده اند به میزان 15 درصد بیشتر در معرض حملات قلبی قرار دارند و مردان فاقد حرکتی که به تازگی ورزش و فعالیت بدنی را شروع نمایند این احتمال را به میزان 24 درصد کاهش می دهند.
9- مصرف میوه و سبزیجات به دلیل داشتن فیبر و سلولز فراوان و جایگزینی با عدم مصرف مواد پرچرب، بهترین راه حل برای کاهش وزن و تامین سلامت است و کلید اصلی سلامت را شاید بتوان کمتر خوردن و بیشتر ورزش کردن دانست. اما گاهی از اوقات نمی توانیم از مصرف برخی از مواد که دوست داریم پرهیز کرده و یا زمانی را برای ورزش کردن اختصاص دهیم، لذا کاهش آمادگی جسمانی به راحتی جایگزین خواهد شد.
10- یکی از روش های مصرف کمتر مواد غذایی استفاده از مایعات کم کالری به خصوص آب، و مصرف میوه جات و سبزیجات است. توصیه می شود از مصرف میوه های تازه بهره مند گردیده و از سرخ کردن آن پرهیز گردد و هر زمانی که احساس گرسنگی کردید مبادرت به مصرف منابع غذایی نمایید لذا در هر وقت از مواد غذایی در دسترس استفاده نکنید و زمانی را نیز در اوقات فراغت برای نرمش کردن و کسب آمادگی جسمانی و ورزش کردن خود اختصاص دهید تا آسیب فیزیکی و روانی پیدا نکنید.
محمد عسگری – اردیبهشت 1389
دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی تهران - دانشگاه آزاد
