سیستم های تمرینات باوزنه
معمولا نوجوانان و جوانان جهت شکل پذیری
فیزیکی گرایش زیادی به تمرینات با وزنه دارند که اطلاعات کلی برای یادگیری مفهومی
این شیوه تمرینی شامل موارد زیر است :
سيستم تمريني پيش خستگي : در سيستم تمريني
پيش خستگي يك عضله را ابتدابا يك حركت عضلانی و يا يك حركت تك مفصلي شدیدا خسته مي كنند و سپس سراغ اجراي يك
حركت تركيبي ميروند در اين روش قبل از اينكه عضله براي تمرين واقعي آماده شود توسط
يك حركت تك مفصلي به خستگي عضلاني مي رسد لذا مقدار وزنه در اين حركت در حد سبك و
يا متوسط مي باشد و تعداد تكرار نيز معمولاْ در سطح بالائی قرار دارد. براي مثال:
براي عضله سينه ابتدا حركت كراس اور كه يك حركت تك مفصلي است را براي 3 ست 20
تكراري اجرا كرده و سپس سراغ حركت اصلی پرس سينه با هالتر مي روند .
سیستم تمرینی پس خستگي : سیستم پس خستگي يا ستهاي
سنگين به سبك روش تمريني
دیگری است که پس از خستگي ابتدائی با يك حركت اصلي و با وزنه سنگين و تكرارهاي كم
, بلافاصله سراغ يك حركت تك مفصلي با وزنه سبك و با تكرارهاي زياد ميرويم. اين
سيستم را ميتوان هم براي يك حركت و عضله با دو نوع وزنه متغییر و با تعداد
تكرارهای متفاوت اجرا كرد و هم ميتوان با دو نوع حركت متفاوت براي همان عضله و
تعداد تكرار مشخص براي هر كدام اجرا نمود اگرچه استراحت بين يك ست در اين سيستم به
میزان حداقل و استراحت بين ستهاي اصلي متوسط و یا زياد ميباشد .
برای مثال ا: ابتدا حركت اسكوات با وزنه
سنگين را براي 4 تا 6 تكرار اجرا كرده و سپس بلافاصله با وزنه سبكتر براي 12 تا 15
تكرار حركت اسكوات را انجام مي دهيم. مثال دوم، حركت اسكوات با وزنه اي سنگين را
براي 4 تا 6 تكرار اجرا كرده سپس بلافاصله سراغ حركت جلو پا با دستگاه رفته و با
وزنه متوسط و يا سبك حركت جلو پا را براي 12 تا 15 تكرار اجرا مي كنيد .
سيستم تمرینی هرمي : سيستم ست هاي هرمي يك سيستم كلي کار کردن
با وزنه مي باشد كه تشكيل شده از چندين نوع روش مختلف تشكيل شده است : سيستم هرمي
وزنه، سيستم هرمي تكرار، سيستم هرمي استراحت .
1 - سيستم هرمي وزنه : در اين روش هر ست نسبت به ست قبل بر
مقدار وزنه تمرینی افزوده شده واز تعداد تكرارها كاسته ميشود. اين روش را مي توان
با حداقل زمان استراحت و يا استراحت متوسط بين هر ست اجرا كرد. براي مثال در حركت
پرس سينه
ست اول) وزنه 40 كيلويي براي 10 تكرار
ست دوم) وزنه 60
كيلويي براي 8 تكرار
ست سوم) وزنه 80
كيلويي براي 6 تكرار
2 - سيستم
هرمي تكرار : در اين سيستم هرمي مقدار وزنه تمرینی ثابت است و هر ست نسبت به ست
قبل بر تعداد تكرارها افزوده مي شود. براي مثال در حركت پرس سينه براي ست اول با
وزنه 80 كيلويي 6 تكرار را اجرا كرده، و سپس براي ست دوم با همان وزنه 80 كيلويي
10 تكرار و براي ست سوم باز همان وزنه 80 كيلويي را براي 12 تكرار انتخاب نموده و
استراحت بين ست ها را در حد متوسط و یا حداقل مورد توجه مي باشد
3- سيستم هرمي استراحت : در اين سيستم هرمي همانطور كه ست
به ست پيش ميرويم مقدار وزنه ي تمرینی ثابت است اما از مقدار زمان استراحت
بين هر ست كاسته مي شود. براي مثال در حركت پرس سينه در ست اول با وزنه اي 80
كيلويي تعداد تكرار مورد نظر را اجرا كرده و سپس براي مدت يك دقيقه استراحت ميكنيد
. سپس بلافاصله ست دوم را هم با وزنه 80 كيلويي اجرا كرده و اين بار زمان استراحت
را به 40 ثانيه مي رسانيد و براي ست سوم باز همان وزنه 80 كيلويي با تعداد تكرار
مشخص را اجرا كرده و اين بار استراحت 20 ثانيه است .
سیستم افزودن بر بار تمرینی
: در سیستم هاي
افزودني در هر ست نسبت به ست قبل بر مقدار وزنه افزوده و این کار را بدون افزایش
استراحت انجام می دهید , ضمن اينكه ميتوان تعداد تكرار در هر ست را ثابت و يا به
صورت نزولي در نظر گرفت. براي مثال در حركت پرس سينه براي ست اول با وزنه 60
كيلويي 10 تكرار را اجرا كرده و سپس بلافاصله و بدون استراحت براي ست دوم با وزنه
70 كيلويي، 10 تكرار ديگر را اجرا مي كنيد و با همين شكل تعداد در ست بعدی با
80 کیلو کارتان را اجرا مي كنيد .
سيستم تمريني 21 : سيستم تمريني ستهاي 21 , يك
واژه اي است براي اجراي تعداد تكرار مشخص شده در يك ست اجرائی . فاكتور اختصاصی
اين سيستم تمريني در تقسيم يك ست به سه قسمت پشت سر هم ميباشد و یا تقسيم حركت به
سه بخش حركتي است يك ست تمريني بدين شكل اجرا ميشود و يك ست كه شامل 21 تكرار است
با انجام 7 تكرار از هر كدام يك از اين تكراره در هر ست قابل انجام است والبته عدد
21 يك عدد ثابت نميباشد و ميتوانيد يك ست را بجاي21=7+7+7 بصورت 15=5+5+5 نيز اجرا
كنيد
ولي بدليل اينكه اين تكنيك با سيستم پيشتر به اين اسم
شناخته شده است ما آنرا سيستم ستهاي 21 مي ناميم مقدار وزنه در اين سيستم در حد
متوسط ميباشد و استراحت بين هر بخش حداقل ميباشد. براي مثال: در حركت جلو بازو با
هالتر ايستاده 7 تكرار اول را بصورت پائين ترين نقطه حركت تا ميانه دامنه حركت
بالا آورده و دوباره به پائين ميبريد و سپس در 7 تكرار بعدي حركت را از نيمه راه
تا بالاترين قسمت حركت جا به جا ميكنيد و بعد از آن براي 7 تكرار آخر حركت را در
دامنه كامل حركت اجرا ميكنيد و بدين شكل يك ست 21 را انجام مي دهيد
سیستم
ستها با تكرارهاي زماني ثابت
در اين سيستم تمريني تكرار معين را در يك زمان ثابت اجرا
ميكنيد و يا در يك مدت زمان معين يك تعداد تكرار ثابت را اجرا ميكنيد. در اين
سيستم هر دو بخش حركت يعني قسمت منفي(پائين آوردن) و يا قسمت مثبت(بالا آوردن) در
يك زمان مشخص اجرا ميشود. زمان بالا آوردن و يا پائين بردن وزنه هم ميتواند مساوي
باشد و هم ميتواند فرق داشته باشد. استراحت بين هر تكرار حداقل و مقدار وزنه نيز
در اين سيستم بدليل مشكل بودن آن در حد متوسط و يا سبك بوده و استراحت بين ستها
نيز حدود 2 تا 3 دقيقه ميباشد. براي مثال در حركت جلو پا با ماشين براي قسمت مثبت
حركت(بالا آوردن وزنه) در هر تكرار حدود 20 ثانيه زمان و براي پائين آوردن آن نيز
حدود 10 ثانيه زمان صرف كنيد و يك ست را بدين
شكل براي تكرار مشخص شده اجرا كنيد .
سیستم ستها و تكرارهاي نيمه
تكرارهاي نيمه يا تكرارهائي با دامنه حركتي محدود شده است
که در اين سيستم چيزي شبيه به همان ستهاي 21 عمل می شود تنها فرق اين سيستم با روش
21 در اجراي كامل يك ست بصورت دامنه حركتي محدود شده و یا نيمه ميباشد. اين نوع
سيستم را ميتوان در هر بخش از دامنه حركتي يك حركت اجرا كرد. براي مثال نيمه بالا،
نيمه پائين و... مقدار وزنه در اين سيستم در حد متوسط و سنگين ميباشد وزمان
استراحت بين هر ست هم حدود 30 ثانيه تا دو دقيقه ميباشد
سيستم تمريني
ستهاي متوالي
سيستم تمريني يك ست متوالي معمولاْ تشكيل شده از اجراي چند
ست پشت سر هم از چند نوع حركت مختلف براي يك گروه عضلاني استفاده می گردد. در اين
سيستم تمريني معمولاْ مقدار وزنه در حد متوسط ميباشد و استراحت، بين هر ست بسیار
کم و یا حداكثر چندین ثانيه ميباشد. فرد پس از اجراي يك ست متوالي بين دو تا سه
دقيقه استراحت مي كند براي مثا ل در عضلات پشت بازو از سه حركت پشت بازوی مختلف
استفاده کنید .
سيستم تمريني
سوپرست
در سيستم تمريني سوپرست دو حركت متفاوت براي دو و يا چند
گروه عضلاني بدون استراحت مابين ست ها اجرا مي شود مقدار وزنه در اين سيستم تمريني
در حد متوسط و يا سنگين ميباشد و استراحت بين هر ست نيز درحداقل ممكن ميباشد. براي
مثال: جلو بازو پشت بازو (سوپرست جلوبازو با دمبل تك تك و پشت بازو با هالتر
خوابيده ) .
سيستم تمريني
ستهاي كمكي
هدف از اجراي سيستم هاي تمريني
ستهاي كمكي و يا تكرارهاي كمكي رساندن عضله به نقطه خستگي كامل مي باشد.
تكرارهاي كمكي را يا با اجراي حداكثر وزنه و براي تكرارهاي كم و يا وزنه متوسط و
با تكرارهاي بالا و در هر دو حالت با كمك حريف تمريني براي رسيدن به حداكثر انقباض
و خستگي کامل عضلات ميتوان بكار بست . براي مثال: حركت پرس سينه با اجراي 6 تا 8
تكرار و با وزنه 90 درصدی يك تكرار حداكثرو یا با كمك گرفتن ازحريف تمريني در موقع
بالا آوردن وزنه سنگین استفاده گردد .
تكنيكها و سيستم هاي بدنسازي براي غلبه بر ايستائی عضلاني
در بدنسازي در حال توسعه هستند از نقطه توقف يا سد بازدارنده پيشرفت به عنوان ايست
عضلاني ياد ميشود. تكنيكهاي بدنسازي هم مثل تكنيكهاي ورزشي ديگر كه براي بالا بردن
سرعت، قدرت، بالانس، انعطاف و سرعت عمل استفاده ميشوند هم در افزايش رشد عضلات نقش
دارند و هم برای رسيدن به هايپر تروفي عضلات و قوي تر شدن تاندون ها، لیگا منت ها
و استخوانها برنامه ريزي شده اند
اگر اهداف دراز مدت را براي خود معين كرده ايد بدانيد كه
براي داشتن عضلات قوي به ساختار اسكلتي و بدني قوي نيازدارید و رشد عضلات منوط به
رشد و قويتر شدن كامل بدن ميباشد. امروز در باشگاهها يك تئوري باب شده است كه
افراد فكر ميكنند تنها با اضافه كردن وزنه است كه ميشود در بدنسازي پيشرفت كرد.
تفكر اين افراد بدين صورت است كه فكر ميكنند براي بلند كردن وزنه سنگين بايد عضلات
بزرگ و حجيم بوده ولی با افزايش تدريجي وزنه است كه ميتوان به رشد و حجيم شدن
عضلاني نیز دست يافت .
ذكر اين نكته
بجا مي باشد كه اين نوع تئوري نواقص و كاستي هاي زيادي دارد؛ براي مثال: اگر اين
تئوري درست بود در باشگاه يك نفربا وزن 150 كيلو بايستی 600 كيلو پرس سينه ميزد.
افزايش تدريجي وزنه براي رسيدن به حداكثر رشد عضلاني نتيجه اي معكوس دارد و در
انتها ثمري كه براي شخص دارد آسيب ديدگي و كنار رفتن هميشگي از صحنه ورزش ميباشد،
بدن انسان قابليت بالايي در سازگار شدن با هر نوع عامل خارجي دارد. بنابراين انجام
دادن صرف و تبعيت كامل از سيستم تمريني افزایش وزنه براي افزايش حجم و پيشرفت ثمري
جز ايست عضلاني به بار نخواهد داشت. تغيير مستمر فشار وارده بر عضله از تطبيق
عضلات در مقابل فشار وارده ممانعت ميكند و بدين ترتيب بدن را مجبور ميسازد كه به
فشارهاي مختلف پاسخ متفاوت بدهد. بكار بستن تكنيكهاي تمريني متنوع نه تنها از
يكنواختي و كسل كنندگي تمرين جلوگيري مينمايد بلكه به بافتهايي كه قبلاْ بصورت
مستقيم و متوالي تحت فشار بوده اند فرصتي دوباره ميدهد كه با عوض شدن فشار،
بازسازي و ترميم را از سر بگيرند.(يعني جابجا كردن سيستم تمريني، استفاده از وزنه
هاي سنگين و استراحت زياد بين هر ست با سيستم تمريني استفاده از وزنه سبك و
استراحت كوتاه بين هر ست مطلوب است .
بوسيله تكنيكهاي تمريني متنوع ميتوان تمرين را از حالت
يكنواختي خارج ساخت و با وارد ساختن شوك به عضلات آنها را وادار به رشد كرد. البته
تعداد اين تكنيكها فراتر از بحث اين مقاله ميباشد ضمن اينكه نوع آوري و تنوع در
اجرای اين تكنيكها روز بروز در حال توسعه ميباشد. همانطور كه ميدانيد تمام اين
تكنيكها در طول دوره بدنسازي توسط افراد متفاوتی ابداع شده اند و هيچ محدوديتي
براي اين تكنيكها نميتوان قائل شد.