اهميت انعطاف پذيري براي ورزشكاران
انعطاف پذيري نيز چون قدرت و سرعت و استقامت از جمله عوامل مهم در تامين آمادگي جسماني اصلي و بهبود دهنده عملكرد عضلاني انسان محسوب مي شود . بمنظور مطالعه درباره اين عامل مهم بحث خود را روي چهار كوضوع به شرح ذيل متمركز مي كنيم.
1- تعريف واژه انعطاف پذيري
2- محدود كننده هاي ساختاري انعطلف پذيري
3- توسعه و پيشرفت انعطاف پذيري
4- رابطه انعطاف پذيري با عملكرد حركتي و ورزشي
1- تعريف انعطاف پذيري: واژه انعطاف پذيري به دو نوع است يكي انعطاف پذيري ايستا و ديگري انعطاف پذيري پويا توصيف شده است.
انعطاف پذيري ايستا: محدوده حركت در اطراف مفصل بعنوان انعطاف پذيري ايستا تعريف شده است و اين نوع انعطاف پذيري را مي توان بصورت دقيق تري توسط وسيله اي به نام انعطاف سنج ، اندازه گيري نمود . اين نوع از انعطاف پذيري ، به اين دليل ايستا نام گرفته كه در هنگام اجراي عملي مقدار كار مربوطه در روي صفحه مدرج حركتي در ناحيه مفصل قابل رويت و اندازه گيري است.
انعطاف پذيري پويا : اين نوع انعطاف پذيري بعنوان مقابله يا مقاومت مفصل در برابر حركت و محرك تعريف شده است . به بيان ديگر اين نوع انعطاف پذيري فقط مربوط به تغيير حركت كامل مفصل نبوده بلكه با نيروهايي كه در برابر هر نوع تغيير حركت موجب ايجاد مقاومت مي شوند سرو كار دارند. از آنجائيكه اندازه گيري اين نوع نوع انعطاف پذيري مشكل به نظر مي رسد ، در اين نوع از انعطاف پذيري در تربيت بدني كمتر مورد توجه و ارزشيابي قرار مي گيرد.
2- محدود كننده هاي ساختاري انعطاف پذيري : محدود كننده هاي ساختي و ساختاري انعطاف پذيري عبارتند از 1- استخوان هاي موجود در مفصل 2- حجم و اندازه و تعداد عضلات موجود در مفصل 3- غضروف و ساير اجزاي دروني مفصل 4- تاندون و ساير بافت هاي همبند در منطقه 5- پوست و عوامل پوششي
محدوديت هاي ساختاري استخوان منحصر به بعضي از مفاصل از خمله مفاصل لولايي مانند مفصل آرنج دست است با وجود اين در انواع مفاصل از جمله مفاصل لولايي نوع خاصي از نسوج و بافت نرم سبب محدوديت اصلي دامنه حركت مفصل مي گردد و از آنجائيكه انعطاف پذيري مي تواند از طريق تمرين و فعاليت حركتي تغيير يابد ، به همان نحو محدوديت هاي نسوج نرم نيز ممكن است تغيير يابد. و دليل اين امر نيز مربوط به طبيعت ارتجاعي پاره اي از بافت هاي موجود مي باشد. اطلاعات اين جدول مربوط به مچ گربه است كه در مورد انسان نيز صادق است.
|
بررسي ساختاري |
مقاومت در برابر انعطاف پذيري |
|
مفصل |
47% |
|
عضله |
41% |
|
تاندون |
10% |
|
پوست |
2% |
3- توسعه و پيشرفت انعطاف پذيري: انعطاف پذيري نه فقط در اجراي مهارت هاي ويژه حركتي اهميت داشته ، بلكه پيشرفت هاي اخير طب ورزشي مويد اين نكته است كه انعطاف پذيري در تامين تندرستي و سلامت عمومي و بهبود و ارتقاء آمادگي جسماني نيز از اهميت ويژه اي برخوردار است . مثلاً تمرينات ورزشي و بخصوص كششي بصورت موفقيت اميزي در ناراحتي هايي مثل كاهش قاعدگي دردناك بانوان، پائين آمدن تنش عمومي و استرس، بهبود و كارائي عملكرد عصب و عضله ، و بهبود دردهاي تحتاني در ناحيه ستون فقرات بسيار خوب توصيه شده است.
4- رابطه انعطاف پذيري با عملكرد حركتي و تمرينات ورزشي : بهترين نوع تمرينات ورزشي كه براي انعطاف پذيري عضلات و مفاصل بدن با عنوان تمرينات كششي معروف هستند. تمرينات كششي در نهايت تنش و استرس فكري را از بين برده و انسان را براي انديشيدن بهتر و تفكري عميق تر آماده مي سازد. متخصصان حركتي به اين سبب توصيه مي كنند كه تمرينات كششي و نرمش ها را بخشي از برنامه روزانه زندگي خود بدانيم و به آن بعنوان كار و عملي خاص در زمان اوقات فراغت نگاه نكنيم ، زيرا تمرينات كششي و انواع نرمش ها خود بعنوان عامل موثري در حفظ سلامت و بالا بردن توان جسمي و رواني هستند و انسان با انجام كشش هاي مرتب و منظم روزانه به تاثيرات فيزيولئژي زيادي دست خواهد يافت :
1- خستگي هاي عضلاني را كاهش داده و بدن تنش كمتري را احساس مي كند.
2- هماهنگي عضلات با يكديگر افزايش مي يابد به نحوي كه هر عضله در اجراي حركت بهتر و راحت تر عمل مي كند .
3- امكان حركت به شكل بهتر و كاملتري براي بدن در نمايش مهارت فراهم مي شود.
4- احتمال هرگونه آسيب جسمي كاهش و با عادت پذيري عضلات به تمرينات كششي قابليت عمل فشارهاي وارده در سطح بسيار بهتري است.
5- با انجام هرگونه فعاليت بدني و يا كار جسماني احساس درد شديد عضلاني وجود ندارد.
6- تمرينات كششي موجب كاهش صدمات و آسيب وارده به عضله و مفصل و استخوان شده و آنرا بهترين مسير براي تامين سلامت و تندرستي انسان معرفي كرده اند .
7- تمرينات كششي و نرمش هاي روزانه موجب افزايش ميزان آمادگي جسماني انسان شده و قدرت تسلط بر سيستم جسماني را در فرد مورد افزايش خواهد داد .
8- تمرينات كششي مي تواند آمادگي رواني را ارتقاء داده و عملكرد سيستماتيك گردش خون و تنفس را بهبود بخشد.
9- تمرينات كششي منظم روزانه قطعاً فشار خون بدن را تنظيم و آن را كاهش مي دهد.
10- سوخت و ساز بدن متابوليس سلولي بهتر شده و نهايتاً عليرغم تغذيه بهتر ميزان توليد انرژي با عملكرد روزانه هماهنگ و تنظيم خواهد شد.